Manga về "ngôi sao" bảo mật của doanh nghiệp: Chương trình xếp hạng SCS của Nhật Bản (dành cho bạn đọc nhỏ tuổi)

Một lá thư từ một công ty lớn gửi đến xưởng của ông Mio: "Xin hãy đạt ★3 trước năm sau." Sao ư? Giống sao của khách sạn à? Mio, một cô bé học tiểu học, cùng hai người bạn thông minh là Souta và Haruka đi tìm hiểu xem ngôi sao bảo mật dành cho doanh nghiệp là gì. Đây cũng chính là ba người bạn trong bộ manga "Cửa trước và cửa sau của cửa hàng".

6 tập, 18 khung tranh. Dưới mỗi tập, câu chuyện cũng được viết lại bằng chữ. Đọc xong, các bạn hãy xem thêm phần "Dành cho phụ huynh và giáo viên" ở bên dưới nhé. Những ngôi sao này là một chương trình có thật: nội dung chi tiết được IPA (Cơ quan Xúc tiến Công nghệ Thông tin Nhật Bản), một cơ quan nhà nước, công bố vào tháng 10 năm 2026.

Bài viết này cũng được đăng bằng tiếng Anh tại sitescouter.net và nkzw.jp, và bằng tiếng Nhật tại sitescouter.net. Đây là bản tiếng Việt trên Site Scouter, dịch từ bản tiếng Anh.

Tập 1: Xin hãy đạt sao?

• Ông (trong văn phòng của xưởng, nhìn lá thư, vẻ lo lắng): "Ba sao…?" Mio: "Ông ơi, có chuyện gì vậy ạ?"
• Ông (đưa lá thư ra): "Đây là thư của một khách hàng quan trọng. Trong thư viết: 'Xin hãy đạt ★3 trước năm sau.'" Mio: "Sao ạ? Giống sao của khách sạn hả ông?"
• Haruka (đến cùng Souta): "Không phải đâu. Đó là ngôi sao cho 'sức bảo vệ' của một công ty. Để chị kể cho nghe nhé." Souta: "Em cũng đã tìm hiểu rồi!"

Tập 2: Chuỗi cung ứng là gì?

• Haruka (chỉ vào hình vẽ trên bảng trắng: nhà máy → ô tô → cửa hàng): "Xưởng của ông làm ốc vít rồi gửi cho một hãng ô tô. Các công ty nối với nhau như một sợi xích. Đó gọi là 'chuỗi cung ứng'."
• Souta (chỉ vào một người trùm mũ đen đang lén lút tiến đến nhà máy vào ban đêm): "Các công ty lớn được bảo vệ rất kỹ. Vì vậy kẻ xấu tìm cách lẻn vào qua một xưởng nhỏ."
• Mio (giật mình): "Hả? Họ có thể nhắm vào xưởng của ông sao?!" Haruka: "Vì thế nhà nước mới lập ra chương trình ngôi sao, để mọi người cùng bảo vệ lẫn nhau."

Tập 3: Các ngôi sao có nghĩa là gì?

• Haruka (chỉ vào bục ba bậc): "Có ba cấp: ★3, ★4 và ★5. Ai cũng bắt đầu từ ★3."
• Souta (mở một cuộn giấy dài): "★3 có 26 'lời hứa'. Ví dụ như…" Mio: "26 cái á?!"
• Haruka: "① Đặt mật khẩu thật dài, và không bao giờ dùng lại ② Cài bản cập nhật trong vòng 14 ngày ③ Giữ một bản sao dữ liệu quan trọng ở cả chỗ khác nữa ④ Quyết định trước sẽ gọi cho ai khi có chuyện" Mio: "Giống 'lời hứa khi dùng internet' mà tụi mình học ở trường!"

Tập 4: Ai trao sao?

• Haruka (ông đang đánh dấu vào bảng kiểm tra): "Đầu tiên, mọi người tự đánh dấu vào bảng kiểm tra."
• Souta (một chuyên gia đang đóng dấu): "Khi một 'chuyên gia bảo mật' đã đăng ký với nhà nước kiểm tra và nói 'Được', giám đốc công ty sẽ tuyên bố 'chúng tôi thật sự được bảo vệ' rồi đăng ký với IPA. Đạt ★3 rồi!"
• Mio: "Còn ★4 thì sao?" Haruka (cầm kính lúp kiểm tra ổ khóa cửa nhà máy): "Với ★4, một người kiểm tra sẽ xem 'lối vào internet' của nhà máy từ bên ngoài. Giống như xem ổ khóa cửa có bị hỏng không vậy."

Tập 5: Tiền bạc và thời gian

• Ông (cầm một đồng xu): "Có tốn tiền không cháu?" Souta: "Tiền trả cho IPA để có ★3 là ¥10,000 một năm ạ. Nhưng trả cho chuyên gia và thay máy tính cũ thì tốn thêm. Mà còn mất vài tháng nữa."
• Mio (cầm cuốn lịch): "Khi nào thì đăng ký được?" Haruka: "Từ tháng 3 năm 2027! Nên bắt đầu chuẩn bị từ bây giờ là vừa đẹp."
• Haruka (giơ tay về phía một người bán hàng cầm tấm biển): "Hãy cẩn thận với những người bán hàng hối thúc, nói rằng 'phải lấy sao ngay, không thì mất mối làm ăn'. Nhà nước đã cảnh báo về họ rồi." Mio: "Ra là vậy!"

Tập 6: Xưởng của ông

• Ông (chỉ vào máy tính trong văn phòng): "Trước hết, mình đếm xem văn phòng có bao nhiêu máy tính nào." Mio: "Cháu giúp ông!"
• Mio (chỉ vào tờ giấy nhớ dán trên màn hình): "Mật khẩu '1234' là không được đâu ông ơi!" Ông: "Ối!"
• Vài tháng sau. Một ngôi sao vàng treo trên tường. Khách hàng (cúi chào): "Cảm ơn ông. Giờ chúng tôi có thể yên tâm làm việc cùng xưởng." Haruka: "Ngôi sao có nghĩa là 'chúng tôi thật sự được bảo vệ'. Nếu mọi người cùng bảo vệ lẫn nhau, sợi xích sẽ không bị đứt!" Mio: "Hết rồi!"

Dành cho phụ huynh và giáo viên

Chương trình trong manga này là có thật. Tên chính thức của nó là "Chương trình xếp hạng bảo mật nhằm tăng cường chuỗi cung ứng" (chương trình xếp hạng SCS), do IPA vận hành dưới sự giám sát của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp cùng Văn phòng Nội các Nhật Bản. Các hướng dẫn đánh giá và sổ tay đã được công bố ngày 28 tháng 10 năm 2026, và dự kiến bắt đầu nhận hồ sơ ★3 và ★4 từ tháng 3 năm 2027.

Dưới đây là những điểm mà manga chưa đề cập:

• Có ba cấp: ★3, ★4 và ★5; không có ★1 hay ★2. ★5 vẫn đang được nghiên cứu
• ★3 có 26 yêu cầu và ★4 có 43 yêu cầu. Với ★3, một chuyên gia đã đăng ký với nhà nước xác nhận kết quả tự kiểm tra của công ty; với ★4, công ty được tổ chức đánh giá kiểm toán và được quét lỗ hổng từ bên ngoài (chính là "ổ khóa cửa" trong tập 4)
• Phí đăng ký là ¥10,000 mỗi năm cho ★3 (đến hết tháng 3 năm 2028; sau đó là ¥20,000) và ¥60,000 cho 3 năm với ★4. Phí trả cho chuyên gia và tổ chức đánh giá là khoản riêng
• Nhu cầu về sao lan xuống tận các nhà cung cấp cấp 3. Công ty đạt ★4 có nghĩa vụ nắm được tình trạng bảo mật của các nhà cung cấp (yêu cầu 2-1-3), vì vậy, giống như xưởng của ông Mio trong manga, cả những công ty không giao dịch trực tiếp với doanh nghiệp lớn cũng bị yêu cầu đạt sao. Một khi khách hàng đưa sao vào tiêu chuẩn mua sắm, những công ty không có sao sẽ không được chọn làm nhà cung cấp
• Về mặt pháp lý, chương trình mang tính tự nguyện, và IPA cho biết "không có sao không có nghĩa là giao dịch bị dừng ngay lập tức". Việc có đưa sao thành điều kiện kinh doanh hay không là do các công ty thỏa thuận trong hợp đồng. Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp cùng Văn phòng Nội các Nhật Bản đã cảnh báo về những lời chào hàng không phù hợp, hối thúc doanh nghiệp bằng câu "phải lấy ngay, không thì mất mối làm ăn"
• Bốn lời hứa trong tập 3 được chọn từ các yêu cầu thực tế: mật khẩu tối thiểu 8 ký tự (tối thiểu 10 ký tự nếu không có xác thực hai bước hoặc cơ chế khóa tài khoản), bản cập nhật nghiêm trọng được cài trong vòng 14 ngày kể từ khi phát hành, sao lưu dữ liệu quan trọng ở một nơi khác, và danh sách liên lạc cùng quy trình đã được quyết định sẵn khi có sự cố

Khi giải thích cho trẻ, có thể mô tả chương trình này như "phiên bản dành cho công ty" của những quy tắc dùng internet mà các em học ở trường, chẳng hạn "khóa cửa", "không nói mật khẩu cho người lạ" và "không mở email lạ".

Để xem giải thích chi tiết dành cho người lớn, mời đọc hướng dẫn tổng quát; về cấu hình và quy trình, xem hướng dẫn dành cho kỹ sư; và nếu bạn điều hành một công ty, xem hướng dẫn dành cho lãnh đạo doanh nghiệp.

Ghi chú về phương pháp và giới hạn

Các nhân vật và công ty trong manga là hư cấu. Phần mô tả chương trình dựa trên website của chương trình do IPA vận hành, phần FAQ, các yêu cầu và tiêu chí đánh giá (SCS-400 Ver.1.1), sổ tay và thông báo về phí, theo nội dung công bố tại thời điểm ngày 30 tháng 10 năm 2026. Ngôn ngữ đã được đơn giản hóa cho trẻ em, vì vậy xin vui lòng tham khảo tài liệu gốc để biết định nghĩa chính xác. Chúng tôi đã viết các bài riêng cho từng nhóm độc giả, mời bạn xem thêm các bài dành cho kỹ sư, dành cho độc giả phổ thông và dành cho lãnh đạo doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Ai cũng có thể đạt sao được không?

Sao dành cho các công ty và tổ chức, thuộc mọi ngành nghề và quy mô.

Đạt sao thì có lợi gì?

Nó cho khách hàng thấy rằng "chúng tôi thật sự được bảo vệ". Các công ty có sao được đưa vào danh sách trên website của IPA và có thể sử dụng biểu trưng (logo).

Nếu một công ty không đạt sao thì sao?

Không có hình phạt nào theo luật. Nhưng nếu khách hàng quyết định "chỉ làm ăn với những công ty có sao", những công ty không có sao sẽ không được chọn.

Khi nào ★5 bắt đầu?

Điều này vẫn chưa được quyết định. IPA đã thông báo sẽ tiếp tục nghiên cứu.

Tài liệu tham khảo

Kiểm tra lần cuối: 2026-10-30. Thông số kỹ thuật và chính sách có thể thay đổi; hãy kiểm tra nguồn thông tin gốc trước khi hành động.

• IPA: Security Rating Scheme for Strengthening Supply Chains (SCS rating scheme)
• IPA: Frequently asked questions
• IPA: Requirements, evaluation criteria and assessment guides
• IPA: Fee notice (2026-09-18, PDF)
• METI: SCS rating scheme special site