Şirketlerin Güvenlik "Yıldızları" Manga ile: Japonya'nın SCS Derecelendirme Sistemi (Genç Okurlar İçin)

Mio'nun dedesinin fabrikasına büyük bir şirketten bir mektup geldi: "Lütfen gelecek yıla kadar ★3 alın." Yıldız mı? Otellerdeki yıldızlar gibi mi? İlkokul öğrencisi Mio ile akıllı arkadaşları Souta ve Haruka, şirketlere verilen güvenlik yıldızlarının ne olduğunu keşfediyor. Onlar, "Dükkânın ön kapısı ve arka kapısı" mangasındaki aynı üç arkadaş.

6 bölüm, 18 kare. Her bölümün altında aynı hikâye yazı olarak da anlatılıyor. Okumayı bitirince lütfen aşağıdaki "Ebeveynler ve öğretmenler için" bölümüne de bakın. Bu yıldızlar gerçek bir sistem: Ayrıntıları Ekim 2026'da bir devlet kurumu olan IPA (the Information-technology Promotion Agency, Japan; Japonya Bilgi Teknolojileri Teşvik Ajansı) tarafından yayımlandı.

Bu makale İngilizce olarak sitescouter.net ve nkzw.jp adreslerinde, Japonca olarak sitescouter.net adresinde de yayımlanmıştır. Bu, İngilizce sürümden çevrilen Site Scouter Türkçe sürümüdür.

Bölüm 1: Lütfen yıldız alın?

• Dede (fabrikanın ofisinde, bir mektuba endişeyle bakıyor): "Üç yıldız mı…?" Mio: "Dede, ne oldu?"
• Dede (mektubu gösteriyor): "Önemli bir müşteriden mektup geldi. 'Lütfen gelecek yıla kadar ★3 alın' diyor." Mio: "Yıldız mı? Otellerdeki yıldızlar gibi mi?"
• Haruka (Souta ile birlikte geliyor): "Hayır. Bu, bir şirketin 'korunma gücü' için verilen bir yıldız. Sana her şeyi anlatayım." Souta: "Ben de araştırdım!"

Bölüm 2: Tedarik zinciri nedir?

• Haruka (beyaz tahtadaki fabrika → araba → dükkân çizimini gösteriyor): "Dedenin fabrikası vida yapıp bir araba şirketine gönderiyor. Şirketler bir zincir gibi birbirine bağlı. Buna 'tedarik zinciri' denir."
• Souta (gece bir fabrikaya sinsice yaklaşan siyah kapüşonlu birini gösteriyor): "Büyük şirketler iyi korunuyor. Bu yüzden kötü insanlar onun yerine küçük bir fabrikadan gizlice girmeye çalışıyor."
• Mio (şaşkın): "Ne? Dedemin fabrikasına mı saldırabilirler?!" Haruka: "İşte bu yüzden devlet, herkes birbirini korusun diye yıldız sistemini kurdu."

Bölüm 3: Yıldızlar ne anlama geliyor?

• Haruka (üç basamaklı bir kürsüyü gösteriyor): "Üç seviye var: ★3, ★4 ve ★5. Herkes ★3 ile başlıyor."
• Souta (uzun bir tomar açıyor): "★3'te 26 'söz' var. Mesela…" Mio: "26 mı?!"
• Haruka: "① Parolaları uzun yap ve asla tekrar kullanma ② Güncellemeleri 14 gün içinde yükle ③ Önemli verilerin bir kopyasını başka bir yerde de sakla ④ Sorun olunca kimi arayacağına karar ver" Mio: "Okulda öğrendiğimiz 'internet sözleri' gibi!"

Bölüm 4: Yıldızları kim veriyor?

• Haruka (Dede bir kontrol listesini işaretliyor): "Önce kontrol listesini kendiniz işaretliyorsunuz."
• Souta (bir uzman mühür basıyor): "Devlete kayıtlı bir 'güvenlik uzmanı' bunu kontrol edip 'Tamam' deyince, şirket başkanı 'biz gerçekten korunuyoruz' diye beyan ediyor ve IPA'ya kaydoluyor. ★3 alındı!"
• Mio: "Peki ★4?" Haruka (büyüteçle fabrikanın kapı kilidini inceliyor): "★4 için bir denetçi, fabrikanın internet girişini dışarıdan kontrol ediyor. Kapı kilidinin bozuk olmadığından emin olmak gibi."

Bölüm 5: Para ve zaman

• Dede (elinde bir madeni para): "Para tutuyor mu?" Souta: "★3 için IPA'ya ödenen para yılda ¥10,000. Ama uzmana ödeme yapmak ve eski bilgisayarları değiştirmek ayrıca para tutuyor. Bir de birkaç ay sürüyor."
• Mio (elinde bir takvim): "Ne zaman başvurulabiliyor?" Haruka: "Mart 2027'den itibaren! Yani hazırlığa şimdi başlamak tam zamanında."
• Haruka (elinde tabela tutan bir satıcıya elini kaldırıyor): "'Hemen yıldız al, yoksa işini kaybedersin' diyerek acele ettiren satıcılara dikkat edin. Devlet onlar hakkında uyardı." Mio: "Anladım!"

Bölüm 6: Dedenin fabrikası

• Dede (ofisteki bilgisayarları gösteriyor): "Önce ofiste kaç bilgisayarımız olduğunu sayalım." Mio: "Ben yardım ederim!"
• Mio (monitördeki yapışkan notu gösteriyor): "'1234' diye bir parola olmaz, Dede!" Dede: "Eyvah!"
• Birkaç ay sonra. Duvarda altın bir yıldız asılı. Müşteri (eğilerek selam veriyor): "Teşekkür ederiz. Artık sizinle gönül rahatlığıyla çalışabiliriz." Haruka: "Yıldız, 'biz gerçekten korunuyoruz' demek. Herkes birbirini korursa zincir kopmaz!" Mio: "Son!"

Ebeveynler ve öğretmenler için

Bu mangadaki sistem gerçektir. Resmî adı "Tedarik Zincirlerini Güçlendirmeye Yönelik Güvenlik Derecelendirme Sistemi"dir (SCS derecelendirme sistemi) ve IPA tarafından, Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı ile Kabine Sekreterliği'nin gözetiminde yürütülür. Değerlendirme kılavuzları ve el kitabı 28 Ekim 2026'da yayımlandı; ★3 ve ★4 için başvuruların Mart 2027'de açılması planlanıyor.

Mangada yer almayan noktalar şunlardır:

• ★3, ★4 ve ★5 olmak üzere üç seviye vardır; ★1 veya ★2 yoktur. ★5 hâlâ inceleniyor
• ★3'te 26, ★4'te 43 gereklilik vardır. ★3 için şirketin kendi kontrolünü hükümete kayıtlı bir uzman onaylar; ★4 için şirket bir değerlendirme kuruluşu tarafından denetlenir ve dışarıdan bir zafiyet taraması yapılır (4. bölümdeki "kapı kilidi")
• Kayıt ücreti ★3 için yılda ¥10,000 (Mart 2028 sonuna kadar; sonrasında ¥20,000), ★4 için 3 yıl için ¥60,000'dir. Uzmanlara ve değerlendirme kuruluşlarına ödenen ücretler ayrıdır
• Yıldız talebi 3. kademe tedarikçilere kadar iner. ★4 alan bir şirket, tedarikçilerinin güvenlik durumunu bilmekle yükümlüdür (gereklilik 2-1-3); bu nedenle mangadaki Mio'nun dedesinin fabrikası gibi büyük şirketlerle doğrudan iş yapmayan şirketlerden de yıldız istenir. Bir müşteri yıldızları satın alma standartlarına yazdığında, yıldızı olmayan şirketler tedarikçi olarak seçilmez
• Hukuken sistem gönüllüdür ve IPA, "yıldızı olmamanın işin hemen durdurulacağı anlamına gelmediğini" belirtiyor. Bunun bir iş koşulu yapılıp yapılmayacağına şirketler kendi sözleşmelerinde karar verir. Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı ile Kabine Sekreterliği, "hemen alın, yoksa işinizi kaybedersiniz" diyerek şirketleri acele ettiren uygunsuz satış tekliflerine karşı uyarıda bulundu
• 3. bölümdeki dört söz, gerçek gerekliliklerden seçildi: en az 8 karakterlik parolalar (iki adımlı doğrulama veya hesap kilitleme yoksa en az 10), ciddi güncellemelerin yayımlanmalarından itibaren 14 gün içinde uygulanması, önemli verilerin başka bir yerde yedeklenmesi ve olaylar için belirlenmiş bir iletişim listesi ile prosedür

Bunu çocuklara anlatırken, okulda öğrendikleri "kapıyı kilitle", "parolanı yabancılara söyleme" ve "tuhaf e-postaları açma" gibi internet kurallarının "şirket sürümü" olarak tarif etmek işe yarar.

Yetişkinler için ayrıntılı açıklama için genel rehbere, ayarlar ve prosedürler için mühendisler için rehbere, bir şirket yönetiyorsanız yöneticiler için rehbere bakın.

Yöntem notları ve sınırlar

Mangadaki karakterler ve şirketler hayal ürünüdür. Sistemin anlatımı, IPA'nın 30 Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmış olan sistem web sitesine, SSS sayfasına, gereklilikler ve değerlendirme kriterlerine (SCS-400 Ver.1.1), el kitabına ve ücret duyurusuna dayanmaktadır. Dil çocuklar için sadeleştirilmiştir; kesin tanımlar için lütfen birincil belgelere bakın. Farklı okurlar için ayrı makaleler yazdık; lütfen mühendisler için, genel okurlar için ve yöneticiler için olan makalelere de göz atın.

SSS

Herkes yıldız alabilir mi?

Yıldızlar, her sektörden ve her büyüklükteki şirketler ve kuruluşlar içindir.

Yıldız almanın faydası nedir?

Müşterilere "biz gerçekten korunuyoruz" mesajını verir. Yıldızı olan şirketler IPA'nın web sitesinde listelenir ve logoyu kullanabilir.

Bir şirket yıldız almazsa ne olur?

Hukuki bir yaptırımı yoktur. Ancak bir müşteri "yalnızca yıldızı olan şirketlerle iş yapma" kararı alırsa, yıldızı olmayan şirketler seçilmez.

★5 ne zaman başlayacak?

Henüz karar verilmedi. IPA, konuyu daha ayrıntılı inceleyeceğini duyurdu.

Kaynaklar

Son kontrol: 2026-10-30. Teknik özellikler ve politikalar değişebilir; harekete geçmeden önce birincil kaynakları kontrol edin.

• IPA: Security Rating Scheme for Strengthening Supply Chains (SCS rating scheme)
• IPA: Frequently asked questions
• IPA: Requirements, evaluation criteria and assessment guides
• IPA: Fee notice (2026-09-18, PDF)
• METI: SCS rating scheme special site